environment regulation in Iran حقوق محیط زیست در ایران

This post gathers and describes environment regulation in Iran. All legal references for governance of environment.

در كشور ما همزمان باتوسعه حقوق بين‌الملل در سطح بين‌المللي ، مساله محيط‌ زيست مطرح شد و با تشكيل سازمان حفاظت محيط ‌زيست در سال 1350 (يعني يكسال پيش از تشكيل كنفرانس استكهلم) موضوع محيط‌ زيست در حيطه قانونگذاري كشور رعايت شد.(منبع)

همه قوانین محیط زیستی ایران در وبگاه سازمان محیط زیست آمده است. فهرست موضوعی این قوانین و مقررات در شش بخش قرار می گیرد و شامل بخشهاي زير ميشود:

1- قوانین 2– شوراها 3- آیین نامه ها و مصوبات هیات وزیران 4– مصوبات شورایعالی محیط زیست در زمینه محیط زیست انسانی و طبیعی 5– ضوابط و دستورالعملهای مصوب سازمان 6- آراي وحدت رویه هیأت های عمومی دیوانعالی کشور و دیوان عدالت اداری

اصول قانونی درباره محیط زیست:

- اصول قانون اساسی مرتبط با محیط زیست (منبع):
استوار كردن اقتصاد كشور براي تأمين نيازهاي اساسي مردم از جمله خوراك، بهداشت و درمان و نيز ريشه كن كردن فقر و محروميت و برآوردن نيازهاي انسان در جريان رشد با حفظ آزادگي او و تأكيد بر افزايش توليدات كشاورزي، دامي و صنعتي ( اصل 34 و بندهاي 1 و 9)
حمايت از مالكيت در بخشهاي دولتي، تعاوني و خصوصي تا جايي كه موجب رشد و توسعه اقتصادي كشور گردد و مايه زيان جامعه نشود (اصل 44)
اداره انفال از جمله معادن، درياها، درياچه ها، رودخانه ها و ساير آب هاي عمومي، جنگلها و بيشه هاي طبيعي، بر طبق مصالح عامه (اصل 54)
ممنوع بودن سلب امكان كسب و كار از ديگري به عنوان اعمال مالكيت نسبت به كسب و كار خود (اصل 64)
حفظ حقوق عمومي و گسترش و اجراي عدالت توسط دادگاههاي دادگستري (اصل 16)
پشتيباني از حقوق فردي و اجتماعي و تحقق بخشيدن به عدالت، احياي حقوق عامه و گسترش عدل و آزادي هاي مشروع و نظارت بر حسن اجراي قوانين، كشف جرم و تعقيب و مجازات و تعزير مجرمين و اقدام مناسب براي پيشگيري از وقوع جرم از سوي قوه قضاييه (اصل 651 و بندهاي 2، 3، 4 و 5).

 - اصل پنجاهم قانون اساسی : «در جمهوري اسلامي، حفاظت محيط زيست كه نسل امروز و نسل هاي بعد بايد در آن حيات اجتماعي رو به رشدي داشته باشند، وظيفه عمومي تلقي مي گردد. از اين رو فعاليت هاي اقتصادي و غير آن كه با آلودگي محيط زيست يا تخريب غير قابل جبران آن ملازمه پيدا كند، ممنوع است».

- چند قانون مهم در زمینه حفاظت محیط زیست عبارتند از (منبع و منبع ):
قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست (مصوب 28 خرداد 1353 و اصلاحيه 1371/8/24 )
قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3/2/74.
قانون شکار و صید مصوب 16/3/84 با اصلاحات بعدی.
قانون حفاظت و بهره برداری از منابع آبزی جمهوری اسلامی مصوب 14/6/74.
قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب 5/7/71.
فصل بيست و پنجم و ماده 690 از فصل بيست و ششم از قانون مجازات اسلامي مصوب 3/2/1375

چند نکته حقوقی و قانونی :

- اگر قضات، مفاد اين تصويب نامه ها و آيين نامهاي دولتي را در مخالفت با تأمين هدف اصلي يعني حفاظت از محيط زيست كه در قانون اساسي مورد تصريح قرار گرفته است، بيابند طبق اصل 170 قانون اساسي موظفند تا از اجراي آن مقررات خودداري كنند.
همچنین در صورت بروز واقعه اي كه حكم آن در قوانين مزبور بيان نشده يا مفاد آنها داراي اجمال، ابهام، نقص و تناقض باشند، قضات مي توانند بنا به تجويز اصل 167 قانون اساسي و ماده 3 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، با استناد به منابع معتبر اسلامي، فتاوي معتبر و اصول حقوقي، با تخريب و آلودگي محيط زيست مقابله كنند.
همچنين رعايت و استعمال قواعد فقهي چون قاعده هاي «لا ضرر» و «من له الغنم» (به ضم غين و سكون نون، طبق اين قاعده هر كه از چيزي فايده مي برد بايد جبران خسارات وارده از ناحيه آن را بر عهده گيرد) نيز به اين منظور كارگشا خواهد بود. (منبع)

 - در کنار اين قوانين مجموعه‌اي گسترده مشتمل بر 20 معاهده بين‌المللي نیز وجود دارد که مديريت بين‌المللي برخي امور زيست محيطي را نيز پايه‌ريزي و جمهوري اسلامي ايران تقريبا همه اين معاهدات را تصويب کرده است. سازمان حفاظت محیط زیست ایران، مسئوليت پيگيري اجرا و نظارت بر اجراي آنها (هم معاهده ها و هم اصل پنجاهم) را به عنوان مرجع ملي، بر عهده دارد. (منبع):

- آيين نامه اجرايي قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست مرجع اصل پنجاه تلقی میشود.

- ماده 3-122 لایحه قانون آئین دادرسی کیفری که در جهت رفع محدودیت های حاصل از قوانین سنتی برای شکایت از مباشرین جرایم محیط زیستی پیش بینی شده بود  از لایحه مذکور در دولت حذف شده است. (منبع: سخنگوی وقت قوه قضائیه در همايش حقوق بشر و محيط زيست )*

- اگر در قانون جزا جرم و مجازات به صراحت مشخص نشود (اصل قانونی بودن جرم و مجازات) بنابراین مجرم نداریم و تنها متخلف اداری داریم. شاید به دلیل در همایش حقوق بشر و محیط زیست، دکتر کوشا به نهی جرم زدایی جرایم زیست محیطی پرداخته اند.

- در قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست صحبت از شورايي به ميان آمده است که وظيفه تصميم گيري هاي مهم در زمينه حفاظت محيط زيست را دارد. تعيين حد و حدود مناطق حفاظت شده، تعيين مقررات و ضوابط زيست محيطي براي بهره برداري از مناطق و… طبق قانون بر عهده اين شوراي عالي گذاشته شده است. (منبع)

- « كميته ملي توسعه پايدار » به هماهنگي در پيشبرد برنامه هاي توسعه پايدار در ابعاد عملياتي و اجرايي بين دستگاههاي مختلف می پردازد(منبع). شاید یکی از مراجعی که به لحاظ حقوقی میتواند به آن شکایت برد این سازمان باشد. در حالت کلی در مواردی که شاکی خصوصی در کار نباشد دادستان کل مرجع شکایت است.

- در اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی «فرم درخواست و پیگیری شکواییات» وجود دارد.

- انجمن ارزيابي محيط زيست ايران به منظور ايجاد زمينه دستيابي به توسعه پايدار و حفظ و حراست سيستماتيک از محيط زيست کشور در تاريخ 18 شهريور 1382 فعاليت خود را آغاز نمود، میتواند مرجع اعلام دادخواهی تلقی شود.

- کتابهای مجموعه قوانین و مقررات محیط زیست و حقوق محیط زیست و قوه قضائیه، مجموعه مقالات نخستین همایش حقوق محیط زیست ایران، خرداد 1382میتوانند مراجعی برای موضوع «حقوق محیط زیست» در ایران باشند.

*) سخنگوی وقت قوه قضائیه در این همایش از قربانیان جرایم زیست محیطی با وصف قربانیان خاموش یاد میکند

Environment Dossier پرونده زيست محيطي

This post is written in two languages; English and Farsi.

I think there are following steps (6 steps) for this work (environment dossier/ Recording refusals of article 50th of constitutional low). Three extents should be devise to forming this work; Environment, Law, and ICT. After the environment extent provides some preliminaries, legal documentation should be done for recording or pursuing. Also how could be go it on by ICT; How could do it by ICT or decrease some problems by it. (It can be accessible or doing in http://greenblog.ir/ an Iranian website for  aggregation of environmental weblogs).

1-Detection: Detecting a destruction of environment.
2-Evaluation : is it true of false

3-Cognition the problem: which indefinite/definite Governmental Org/Private Org/Persons is persisted
4-Recording Documentation: for recording destructions
5-Legal Documentation: which precept is issued form a Gov. Org, is it about article 50th or not. is it a rejection , refusal , rebuttal , rebuff , exception , disproof , disavowal , denial , veto, which one?!
6-Juridical pursuit: public alarm, protest

(If every above steps is done, is valuable).

Please comment about:

1-about your idea for doing this work.is it possible or not/valuable/important, the recording is not important, it is costly, there is not any tendency.
2-When we can accept the refusal is occurred? what are the criterion?
3-What document is needed?
4-How can be prepare the documents? by webloggers/native people , whatching
5-Which important things exist that I forget them?
6-Have you got any references for these works?

Translated to Farsi برگردان به فارسي:

من گام هاي چنين كاري را (ثبت موارد نقض اصل پنجاهم به كمك ICT يا پرونده محيط زيستي ايران ) به قرار زير ميبينم(6 گام زير). سه حوزه محيط زيست، حقوق و ICT براي شكل دادن به اين كار درگيرند. پس از آنكه مقدمات بكمك حوزه محيط زيست آماده شود،موضوع آماده سازي مستندات حقوقي مطرح است تا براي ثبت و پيگيري قابل استناد باشد. نيز اينكه چگونه مي‌توان اين كار را بكمك ICT پيش برد. يعني همه اين مراحل را ICT اي كرد يا به كمك ICT مشكلات هر مرحله را كاهش داد. (كه ميتواند از راه وبگاه http://Greenblog.ir هم انجام شود)

1-    كشف: پيدا كردن يك تخريب محيط زيستي

2-    شناسايي درستي/نادرستي پديده كشف شده: آيا موضوع صحت دارد يا نه به اشتباه برداشت شده است و چنين چيزي اصلا  دركار نبوده است

3-   شناختن سرمنشا مشكل : چه سازماني دولتي/شركت خصوصي/فرد مشخص يا نامشخصي، دست اندكار بوده است،

4-    آماده‌سازي مستندات/مقدمات زيست محيطي: براي ثبت درست تخريب رخ داده

5-    آماده‌سازي مستندات/مقدمات حقوقي : آيا حكمي توسط نهاد دولتي صادر شده است، مقصر  درنيافتني/دست نيافتني/ناگفتني است، پذيرش نقض قانون در رخداد اتفاق افتاده، پديده مصداق نقض اصل پنجاهم قانون اساسي بوده است/نبوده است

6-   پيگيري حقوقي : مانند اعتراض، طرح شكايت، اعلام همگاني

7-   

(هر كدام از گام هاي بالا (تا هر مرحله اي) انجام شود ارزشمند است.)

لطفا درباره موارد زير نظر دهيد:

1-    نظر شما درباره چنين كاري چيست؟ شدني/نشدني، بي ارزش، كم اهميت، مشكل ثبت نيست، اشكال قانوني داريم، تمايل به كمك ندارم، هزينه بالايي دارد، …

2-    چه زمان مي‌توان گفت نقض قانون رخ داده است؟ هر خسارتي به محيط زيست نقض قانون است، جبران پذير بودن/ نبودن خسارت ملاك است، 

3-    چه مستندات اوليه اي براي آغاز لازم است؟ اجماع چند وبلاگ نويس، حوزه حقوق بايد اعلام كند، تقريبا مشخص است وقتي پاي دولت در ميان باشد 

4-    چگونه ميتوان اين مستندات را آماده كرد؟ دست غير دولتي‌ها كوتاه است، با مشاهده ميداني، توسط خود وبلاگ نويسان/افراد محلي/

5-    چه موضوع ديگري مهم است كه به ذهن من نرسيده است و شما ميدانيد؟

6-    نمونه اي از چنين كارهايي سراغ داريد به بنده اطلاع دهيد

لطفا درباره موارد زير نظر دهيد:

1-    نظر شما درباره چنين كاري چيست؟ شدني/نشدني، بي ارزش، كم اهميت، مشكل ثبت نيست، اشكال قانوني داريم، تمايل به كمك ندارم، هزينه بالايي دارد، …

2-    چه زمان مي‌توان گفت نقض قانون رخ داده است؟ هر خسارتي به محيط زيست نقض قانون است، جبران پذير بودن/ نبودن خسارت ملاك است، 

3-    چه مستندات اوليه اي براي آغاز لازم است؟ اجماع چند وبلاگ نويس، حوزه حقوق بايد اعلام كند، تقريبا مشخص است وقتي پاي دولت در ميان باشد 

4-    چگونه ميتوان اين مستندات را آماده كرد؟ دست غير دولتي‌ها كوتاه است، با مشاهده ميداني، توسط خود وبلاگ نويسان/افراد محلي/

5-    چه موضوع ديگري مهم است كه به ذهن من نرسيده است و شما ميدانيد؟

6-    نمونه اي از چنين كارهايي سراغ داريد به بنده اطلاع دهيد

Environment Profile

In Iran the government with a mask of development, destruct natural environment. On the other hand, there is an axiom (Article 50th of constitutional low*) about natural environment that no one can’t destruct environment**. Because of lower developed civil society in Iran, public don’t pursuit the environment news and NGOs/elites could not protest too.

Dr. Syamak Moattari (a constituent member of Green front of Iran) in his post says in previous years, a group of  members of the Green Peace of Iran read newsletters and gather environmental news and present to a university teacher and a lower (member of constituency), and then as a report send to legal references. He offers a team weblog that blogs about “reversal of principle 50th of constitutional low” . He says if this work is done regularly, it can be send to public, president, and other governmental persons. Mr. darvish blogs that with this opinion they can provide some documents for researchers, socialists, lawyers, and also confidence alarm to government that engage in environment.

This solution for such problem is not sufficient and efficient . I didn’t search completely but as Darvish says, bloggers don’t compliant this idea apparently. Every blogger write in his/her weblog (writing in two blogs is not necessary) and a blog is not a legal reference at nature.

I devise a method or a plan to help them. But the important thing in this scenario is true recording and the violations should be accepted by legal references. Recording of all environment violations as an assessment, can be reference, create voice, document. I want to register all violations whatever dependent to public less perceptions (to know what we must not do) or dependent to government (to know what they must not do). I name it environment profile to gain sustainable development.